Hormonen - Schildklier en Bijschildklier

Hormonen - Schildklier en Bij-schildklier. De schildklier regelt de stofwisseling d.m.v. afgifte van hormonen. Schildklierhormonen hebben een functie bij o.a. regulering van de hartslag en bloeddruk, verbranding van vetten, energieverbruik, bevordering van het geestelijk welzijn en de groei. Bij kinderen is de schildklier van belang voor de groei van botten, spieren en zenuwweefsel. De schildklier is een belangrijke hormoonklier met grote invloed. Lees meer over de schildklier in dit artikel.

In het artikel Hormonen - Hormoonstelsel wordt uitgebreid ingegaan op hormonen, de hormonale werking, het hormonale systeem en functioneren in het algemeen. Ook de werking van de hypofyse en hypothalamus wordt besproken. Indien er termen voorkomen in onderstaande tekst die niet helemaal duidelijk zijn, zij verwezen naar dit artikel.

Schildklier en Bijschildklier - Hormoonklieren Hypofyse

De schildklier en bijschildklier staan net als (bijna) alle andere hormoonklieren onder invloed van de hypofyse.

Schildklier Thyroïd - Thyroxine Colloïde

Schildklier - Thyroïd. De schildklier of thyroïd ligt vlak onder het strottenhoofd in de hals en bestaat uit twee kwabben, voor en opzij van de luchtpijp. Deze kwabben zijn door weefsel verbonden, zogenaamde weefseleilandjes en zijn opgebouwd uit follikels (blaasjes). Tussen de follikels liggen cellen.
Hormoon Thyroxine. De schildklier maakt het hormoon thyroxine. De follikels bevatten colloïde, een eiwit waaraan het thyroxine verbonden is en waarvan het vrij gemaakt kan worden door middel van enzymen. De schildklier wordt van bloed voorzien door vier slagaders en is hiermee het meest doorbloede orgaan van het menselijk lichaam

Hormonen Hormoonklieren Endocriene klieren Schildklier

Hypofyse - TSH. Zoals (bijna) alle hormoonklieren (endocriene klieren), staat de schildklier onder controle van de hypofyse. De hypofyse (hersenaanhangsel, zie verwijzing aan het begin van het artikel)) stimuleert de schildklier tot de aanmaak en afgifte van schildklierhormoon door middel van TSH (Throid Stimulating Hormone) oftewel het schildklierstimulerend hormoon.
TSH - Thyroxine. Wanneer de hypofyse TSH produceert, wordt de hoeveelheid thyroxine die de klier afgeeft, verhoogd. De hoeveelheid TSH van de hypofyse gaat omhoog als het thyroxine gehalte in het bloed omlaag gaat en vice versa. Zo wordt het thyroxinegehalte in het bloed relatief constant gehouden.
TRH - Hypothalamus. De hypofyse zelf staat weer onder invloed van de hypothalamus en het TSH gehalte wordt hoger, als de hypothalamus een stof TRH afgeeft.

Hormoon Thyroxine T4 T3 - Stofwisselingsproces

Schildklierhormoon T4 - T3. De schildklier produceert het schildklierhormoon T4, hetgeen in de lever wordt omgezet in T3. T3 is een hormoon dat op celniveau actief is. De grootste afgifte is van T4, dat in de weefsels in T3 wordt omgezet. Normaal gesproken wordt precies voldoende T4 hormoon gemaakt en in T3 omgezet. Beide hormonen beïnvloeden stofwisselingsprocessen. De functie van thyroxine is niet op een specifiek gebied gericht. Het wordt door de schildklier afgestaan en vervolgens door alle cellen van het bloed opgenomen. Hoewel de exacte werking van dit hormoon niet tot in de finesses bekend is, lijkt er een receptor die op het hormoon reageert, aan de oppervlakte van de celkern aanwezig te zijn. Het belangrijkste effect van dit hormoon lijkt het verhogen van de hoeveelheid energie die de cel gebruikt te zijn en van de hoeveelheid eiwit die de cel maakt.

Schildklier - Stofwisseling. De schildklier regelt de stofwisseling door middel van afgifte van hormonen.
De schildklierhormonen hebben een belangrijke functie bij o.a:

• reguleren van de hartslag en de bloeddruk
• mede voor verbranding van een teveel aan vetten
• energieverbruik, maakt in het lichaam opgeslagen energie beschikbaar voor actie.
• bevordering van het geestelijk welzijn
• bevordering van de groei
• Bij kinderen: een belangrijke factor in groei van botten, spieren en zenuwweefsel.

Schildklier en Jodium (Jodide) - Jozo zout

Jodium Jodide - Hormonen T4 T3. Voor de productie van het schildklierhormoon heeft de schildklier jodium (jodide) nodig. Dit haalt hij uit het bloed. De schildklier produceert schildklierhormonen uit jodium (en tyrosine). Voor de productie van schildklierhormonen is het essentieel dat er voldoende jodium aanwezig is. Jodium is een sporenelement dat van nature in een lage concentratie voorkomt in het menselijk lichaam. Tweederde van de hoeveelheid jodium in het lichaam is in de schildklier opgeslagen. De schildklier is het enige orgaan van het lichaam dat jodium nodig heeft. Het wordt uit het bloed gehaald en een tekort aan jodium veroorzaakt een slecht functionerende schildklier. Het jodium wordt met name gebruikt als bouwsteen van de hormonen T4 (thyroglobuline, thyroxine) en T3 (triodothyronine). Jodium komt in kleine hoeveelheden voor in voedsel, levensmiddelen. Jodium zit met name in:

• zeevis
• schaal- en schelpdieren
• vlees
• broodproducten
• in mindere mate: melkproducten.

In het verleden zijn vaak tekorten aan jodium in de bevolking aangetroffen. Dit is de reden dat het verplicht is gesteld om brood met jodiumhoudend zout te bereiden, daar op deze manier een groot deel van de bevolking wordt bereikt. Ook is er in jozo zout jodium toegevoegd.

Bijschildklieren - Calciumgehalte Spieren Zenuwcellen - PTH

De bijschildklieren -in totaal vier- liggen aan de achterkant van de schildklier. De bijschildklieren zijn kleine kliertjes, ongeveer de grootte van een erwt, maar soms zo klein dat ze bijna niet te vinden zijn. De bovenste twee liggen achter de schildklier; de onderste twee kunnen soms in de schildklier en soms in de keel liggen (sommige mensen hebben echter een ander aantal bijschildklieren). De bijschildklieren hebben, afgezien van de ligging, verder eigenlijk niets te maken met de schildklier.
Calcium Spieren Zenuwcellen. De bijschildklieren controleren het calciumgehalte in het lichaam. Calcium is een noodzakelijk mineraal. Buiten dat calcium de belangrijkste factor is voor de aanmaak van beenderen en tanden, speelt het ook een centrale rol in de werking van spieren en zenuwcellen.
PTH Parathormoon. Voor een goede spierwerking is het nodig dat het calciumgehalte van het lichaam binnen bepaalde grenzen blijft. Dit proces wordt gereguleerd door het hormoon PTH (Parathormoon) van de bijschildklieren. De opname van calcium in het bloed wordt gereguleerd door vitamine D, hetgeen we krijgen via zonlicht en voedsel en door het PTH. Indien het calciumgehalte te laag is, geven de bijschildklieren een verhoogde dosis PTH. PTH zorgt ervoor dat de beenderen in het lichaam calcium afstaan aan het bloed. Indien het calciumgehalte in het bloed te hoog is, wordt er minder PTH gemaakt om de calciumspiegel te verlagen.

Schildklierproblemen Stofwisseling Thermostaat

Schilklierproblemen. De schildklier werkt in het lichaam als een soort thermostaat. Het schildklierhormoon bepaalt namelijk het tempo van vele processen in het lichaam. De schildklier wordt weleens omschreven als de kachel, de cv van het menselijk lichaam. Mensen met een te traag werkende schildklier (langzame stofwisseling) hebben het bijvoorbeeld snel koud. Degenen met een te snel werkende schildklier (te snelle stofwisseling), hebben het vaak warm.
Tekort schildklierhormoon. Een tekort aan schildklierhormonen kan alle lichaamsfuncties beïnvloeden, daar deze hormonen het metabolisme (stofwisseling) in elke lichaamscel regelen. Een dergelijk tekort kan o.a. ontstaan door een verstoorde hormoonsynthese of een gebrek aan stimulering door de hypofyse (TSH afscheiding). Daar de schildklierhormonen alle lichaamsfuncties beïnvloeden, kan een tekort of verstoring leiden tot uiteenlopende symptomen, zoals o.a.

• gewichtstoename of afname
• intolerantie van kou
• een verminderde libido bij mannen
• menstruele abnormaliteiten bij vrouwen
• symptomen als een droge, ruwe huid en droog haar of haaruitval.

Jodiumtekort - Schildklierklachten Struma Krop Goiter

Een jodiumtekort kan ontstaan wanneer er te weinig brood, zeevoedsel, zuivel of jodiumhoudend zout (jozo) wordt gegeten. Het tekort aan jodium leidt tot een lagere concentratie van de schildklierhormonen T4 en T3 in het bloed. Dit wordt door de aansturingsorganen van de schildklier -de hypothalamus en de hypofyse- gemeten. Deze geven signalen naar de schildklier dat er te weinig hormonen aanwezig zijn. De schildklier gaat harder werken om te voldoen aan de signalen. Bij voldoende jodium neemt de stimulatie van de aansturingsorganen af zodra er voldoende T3 en T4 wordt gemaakt. Bij een jodiumtekort moet de schildklier echter heel hard werken om te compenseren voor de vraag.
Struma Krop Goiter. Hierdoor kan de schildklier vergroten en struma ontstaan, ook wel krop of goiter genoemd. In ernstige gevallen, veelal door andere oorzaken, is de vergrootte schildklier duidelijk te zien in de hals. Dit probleem komt vooral voor bij iets oudere mensen en treedt soms op in combinatie met een te snel werkende schildklier. Behandeling is absoluut noodzakelijk, aangezien de aandoening gepaard kan gaan met hartritmestoornissen. De hormoonverstoring die wordt veroorzaakt door jodiumtekort is omkeerbaar. Wanneer de concentratie jodium weer op peil is, verdwijnen de klachten weer.

Schildklierproblemen Schildklierklachten Schildklieraandoeningen

Schildklierproblemen kunnen zich in verschillende vormen voordoen, de meest voorkomende problemen zijn:

• Een te traag werkende schildklier, verder uiteengezet in Schildklier - Te trage werking
• Een te snel werkende schildklier, nader besproken in Schildklier - Te snelle werking
• Struma, ook wel krop of goiter genoemd, een vergroting van de schildklier

In Schildklierproblemen Middelen & Tips is meer informatie te vinden over schildklierklachten, hormoonaandoeningen en wat je kunt doen bij schildklierproblemen met voedsel, supplementen en specifieke (natuurlijke) middelen. © 2007 - 2008 Sila, gepubliceerd in Diversen (Mens en Gezondheid) op 30-03-2007, laatst gewijzigd op 04-09-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Sila is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Hormonen, waar komen ze vandaan?: Hormonen zijn kleine boodschappers in ons lichaam. Ze zijn verantwoordelijk voor processen die levensnoodzakelijk zijn. En dus zijn hormonen heel belangrijk voor ons gevoel…
• Hormonen en stofwisseling: Het woord hormoon is afgeleid van een Grieks woord dat ópwekken'of ín beweging brengen'betekent. Hormonen zijn chemische boodschappers die de activiteit van bepaalde cellen verande…
• Stofwisseling en verbranding: Stofwisseling (metabolisme) en spijsvertering worden vaak door elkaar gehaald. Men denkt dat stofwisseling en spijsvertering hetzelfde zijn. Dat is niet zo. Stofwisseling vindt…
• Endocrinologie: hormonen van de hypofyse: De hypothalamus en de hypofyse zijn zowel anatomisch als fysiologisch sterk aan elkaar verbonden. Ook hebben de hypothalamus en hypofyse een sterke invloed op de sec…
• Overgewicht, stofwisseling, bloedsuikerspiegel: Bij overgewicht spelen spelen vet, stofwisseling, beweging, hormonen, psyche, schildklier en erfelijkheid een rol. Bij overgewicht is er sprake van een te grot…

Bronnen en/of referenties

• Seminars en Symposia (van o.a. Biodynamics)
• Honeyman-Lowe G, Lowe J.C, Your Guide to Metabolic Health. Mcdowell Publishing
• Autodidactische research