Nederlandse Nobelprijs Winnaars

Nederlandse Nobelprijswinnaars. Sinds de uitreiking van de Nobelprijs in 1901, ontvingen achttien Nederlanders de Nobelprijs op vijf gebieden, te weten Natuurkunde, Scheikunde, Geneeskunde, Economie (vanaf 1969) en de Nobelprijs voor de Vrede. De enige Nobelprijs die nog niet uitgereikt is aan een Nederlander, is de Nobelprijs voor Literatuur. Wel is een aantal auteurs ooit genomineerd. Meer hierover en een overzicht van Nederlandse Nobelprijswinnaars van 1901-1999, kun je vinden in dit artikel.

Toekenning Nobelprijzen

Nobelprijzen. De jaarlijkse Nobelprijzen worden uitgereikt aan degenen die zich verdienstelijk maken of gemaakt hebben voor de mensheid, voor bijzondere vondsten, ontdekkingen, onderzoeken, verrichtingen en aangelegenheden. Of in een letterlijk citaat van Alfred Nobel zelf, aan hen “die in het afgelopen jaar aan de mensheid het grootste nut hebben verschaft”. Deze uitspraak stond in het testament van Alfred Nobel. Meer en nadere informatie hierover is te vinden in De Nobelprijs & Alfred Nobel.

Nobelprijs Inhoud Procedure

Nobelprijs. De Nobelprijs bestaat uit een medaille, een persoonlijk certificaat en een flinke som geld. De prijs, tegenwoordig 10 miljoen Zweedse Kronen -hetgeen rond de 1,1 miljoen euro inhoudt-, is bedoeld om verder onderzoek te stimuleren en ondersteunen, zonder dat de prijswinnaar zich zorgen hoeft te maken of energie hoeft te stoppen in de financiering ervan. Hoewel dit een enorm bedrag is, blijken de Nobelprijswinnaars over het algemeen het prestige, de eer en erkenning die de prijs met zich meebrengt, het meest belangrijk te vinden.

1901. De eerste Nobelprijsuitreiking vond plaats in 1901, in de Oude Muziekacademie van Stockholm (Zweden). Sinds 1902 vindt de uitreiking jaarlijks plaats door de Zweedse koning, in de Concertzaal van Stockholm (Stockholms Konserthus). De Nobelprijs voor de Vrede is de enige Nobelprijs die in Noorwegen (Oslo) door de Noorse koning wordt uitgereikt. Meer en nadere informatie hierover is te vinden in Winnaars Nobelprijs voor de Vrede.

Deze uitreiking vindt sindsdien traditioneel jaarlijks plaats op 10 december, hetgeen de sterfdag van Alfred Nobel is.

Nederlandse Nobelprijswinnaars

Nobelprijzen Nederlanders. Sinds de Nobelprijzen in 1901 en de Nobelprijs voor Economie in 1969 (zie Nobelprijs Economie) zijn ingesteld, ontvingen achttien Nederlanders de Nobelprijs op vijf gebieden: Natuurkunde, Scheikunde, Geneeskunde, Vrede en Economie. De Nederlandse Nobelprijswinnaars hebben prijzen ontvangen voor:

Natuurkunde - negen
Scheikunde - drie
Geneeskunde - drie
Economie - twee
Vrede - een

Nominaties Nederlanders Nobelprijs Literatuur

Nobelprijs Literatuur. De enige Nobelprijs die nog niet uitgereikt is aan een Nederlander, is de Nobelprijs voor Literatuur. Wel is er een aantal auteurs voorgedragen en genomineerd voor de Nobelprijs. Harry Mulisch is meerdere keren genomineerd, maar heeft de prijs echter uiteindelijk niet gewonnen. Auteurs die wel Nobelprijswinnaars van de Literatuur zijn geworden, kun je vinden in Nobelprijs Literatuur. De volgende Nederlandse auteurs zijn wel genomineerd (voor zover bekend) maar hebben niet gewonnen:

Louis Couperus
Henriëtte Roland Holst
Johan Huizinga
Simon Vestdijk,
Theun de Vries
Jan de Hartog
Hella Haasse
W.F. Hermans
Gerrit Kouwenaar
Gerard Reve
Harry Mulisch
Cees Nooteboom

Nobelprijzen Nederlanders

Eerste Nobelprijzen. Een saillant detail is dat zowel bij de eerste uitreiking van de Nobelprijs in 1901 als bij de eerste uitreiking van de Nobelprijs voor Economie (1969) Nederlanders de Nobelprijswinnaars werden. In 1901 hebben Gerardus ’t Hooft en Martinus Veltman de Nobelprijs voor de Natuurkunde als eersten ontvangen. In 1969 ontvingen de Nederlandse wetenschapper Jan Tinbergen en de Noor R. Frisch als eersten de Nobelprijs voor de Economie (zie verder Nobelprijs Economie).

De eerste toegekende Nobelprijs aan een Nederlander was in 1901, de laatste in 1999, zoals in de tabel af te lezen is.

In de tabel hieronder staat een overzicht van de door Nederlanders gewonnen Nobelprijzen. Indien de Nederlanders deze prijs hebben gekregen in samenwerking met buitenlandse wetenschappers, is het land tussen haakjes achter de namen weergegeven. Verder dient opgemerkt te worden dat de Nobelprijs voor Geneeskunde, zoals in de tabel staat, ook wel Geneeskunde en Fysiologie wordt genoemd.

Nederlandse Nobelprijswinnaars vanaf 1901

Jaar	Nobelprijs	Nobelprijs Winnaars	Reden toekenning van de Nobelprijs
1999	Natuurkunde	Gerardus ’t Hooft en Martinus Veltman	Ophelderen van de kwantumstructuur van elektrozwakke interacties. Theorie waarmee gedrag van elementaire deeltjes kan worden berekend
1995	Scheikunde	Paul Crutzen, Sherwood Roland en Mario Molina (VS)	Verrichtingen op gebied van de atmosfeer, w.o. onderzoek naar het gat in de ozonlaag
1984	Natuurkunde	Simon van der Meer en Carlo Rubbia (Italie)	Bijdrage project i.z. ontdekking van velddeeltjes (W en Z deeltjes) voor overbrenging van zwakke kernkracht
1981	Natuurkunde	Nico Bloembergen, Arthur Leonard Schawlow (VS) en Kai Manne Siegbahn (Zweden)	Bijdrage ontwikkeling laserspectrocopie (Bloembergen & Schawlow) en hoge resolutie elektronenspectroscopie(Siegbahn)
1975	Economie	Tjalling Koopmans en Leonid Kantorovitsj	Ontwikkeling van de theorie van de optimale toewijzing van productiemiddelen
1973	Geneeskunde	Nicolaas Tinbergen, Karl von Frisch (Oostenrijk) en Konrad Lorenz	Verklaring biologische achtergronden gedrag (danstaal bijen, fixatie jonge vogels op moeder)
1969	Economie	JanTinbergen en Ragnar Frisch (Oostenrijk)	Ontwikkeling wiskundige modellen voor economische analyse
1953	Natuurkunde	Frits Zernike	Demonstratie fasecontrast methode, m.n. uitvinding van fasecontrast microscoop
1936	Scheikunde	Petrus Josephus Debye	Verdiensten op gebied van onderzoek naar wisselwerking van straling en materie
1929	Geneeskunde	Christiaan Eijkman, Frederick Hopkins (Engeland)	Ontdekking van diverse vitamines, m.n. belang van vitamine B1
1924	Geneeskunde	Willem Einthoven	Uitvinding mechanisme elektrocardiogram
1913	Natuurkunde	Heike Kamerlingh Onnes	Onderzoek eigenschappen van materie bij lagere temperaturen, afkoelen helium tot -270°C tot vloeibare vorm
1911	Nobelprijs Vrede	Tobias Michael Carel Asser	Mede initiatiefnemer Haagse vredesconferentie 1899 en 1907, grondlegger van internationaal recht
1910	Natuurkunde	Johannes Diderik van der Waals	Verrichtingen op gebied van theorie over aantrekkingskrachten tussen moleculen
1902	Natuurkunde	Hendrik Antoon Lorentz en Pieter Zeeman	Lorentz: theorie dat een atoom elektronen bevat en Zeeman: experimenteel bewijs van Zeeman’ s theorie (onderzoek invloed magnetisme stralingsfenomenen)
1901	Scheikunde	Jacobus Henricus van ’t Hoff	Ontdekking wetten op het gebied van evenwicht en dynamica in de chemie

Een goed totaaloverzicht kun je vinden in de Special Nobelprijs & Winnaars met alles over de diverse Nobelprijzen, alle Nobelprijswinnaars en over Alfred Nobel. Deze Special kun je vinden onder 'Infoteur Specials' bij de letter N.

Nobelprijs Winnaars

© 2007 - 2008 Sila, gepubliceerd in Diversen (Wetenschap) op 09-10-2007, laatst gewijzigd op 23-10-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Sila is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

De Nobelprijs & Alfred Nobel: De Nobelprijs is vernoemd naar Alfred Nobel, die zijn initiatief tot de Nobelprijzen testamentair heeft bepaald. De Nobelprijzen worden uitgereikt sinds 1901 voor degenen die zi…
Winnaars Nobelprijs Literatuur 2008 (1977 - 2008): De Nobelprijs voor de Literatuur 2008 is toegekend aan de Franse schrijver Jean-Marie Gustave Le Clézio. Deze Nobelprijs voor de Literatuur wordt toegekend…
Winnaars Nobelprijs voor de Vrede 2008 (1977 - 2008): De Nobelprijs voor de Vrede wordt toegekend aan degenen die zich verdienstelijk hebben gemaakt ter bevordering van de vrede. De Nobelprijs voor de Vrede…
Winnaars Nobelprijs Economie 2008 (1977 - 2008): De Nobelprijs voor de Economie wordt toegekend aan degenen die zich op dit gebied verdienstelijk hebben gemaakt. De Nobelprijs voor de Economie 2008 is toegek…
Winnaars Nobelprijs Scheikunde 2008 (1977 - 2008): De Nobelprijs voor de Scheikunde wordt toegekend aan degenen die zich op dit gebied verdienstelijk hebben gemaakt. De Nobelprijs voor Scheikunde 2008 is toe…

Bronnen en/of referenties

Schoutemaker, J. Wetenschap op zijn Hoogtepunt. Educatieve Geschriften

Reageer op het artikel "Nederlandse Nobelprijs Winnaars"

Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.