Herborist artikelen
Aardappel als geneeskruid
Nachtschaden of Solanacaea. Een intrigerende naam voor een plantenfamilie. En dat is niet toevallig, want tot deze familie behoren zowel goed eetbare als zwaar giftige soorten. Het leeuwendeel van die…Peper meer dan specerij
Het blijft nog altijd verwonderlijk hoe zo'n gewoon peperkorreltje, dat nu zonder nadenken door de pepermolen gedraaid word, ooit bijna zoveel waard was als goud. De geschiedenis van een specerij, Pip…
Passiflora, geschiedenis van een geneeskruid
Van Passiebloemen kennen we vooral de vele soorten klimmende sierplanten en de eetbare vruchten die ook onder de naam Maracuja bekend zijn. Maar Passiflora, zoals de Latijnse naam luid, werd en wordt…Havikskruid voor de ogen?
Havikskruid of Hieracium. Dit plantengeslacht is wereldwijd verspreid met de nadruk op het Noordelijk Halfrond en Eurazië. Een volledig overzicht van het gehele plantengeslacht geven is bijna onmogel…
Komijn of Cuminum cyminum
Komijn, kummel, karwij. Namen die verwijzen naar verwante kruiden. In de fytotherapie zijn ze vooral bekend om hun krampwerende, gasdrijvende werking. Komijn is een oud kruid waarvan de 'zaadjes' nog…
Viooltjes, traditie en cultuur
Het plantengeslacht Viola heeft door de eeuwen heen de aandacht getrokken. Ongetwijfeld komt dit door de bloemvorm, die menselijke gelaatstrekken vertoont. Bovendien komen Viooltjes als kleine, bloe…
Sesam, de plant en zijn zaad
Sesam! We kennen het woord van het sprookje uit duizend en één nacht. Maar het is natuurlijk ook het harde zaad van de plant Sesamum indicum, waar we de wonderbaarlijke olie met onverzadigde vetzure…Hormonale klachten en Cimicifuga
Al duizenden jaren, al lang voordat men enige kennis had van fyto-hormonen, maakte de mens gebruik van bepaalde planten om de vruchtbaarheid en de menstruatiecyclus te beïnvloeden. Zo werd de vrucht…Volkse middelen tegen vallende ziekte (epilepsie)
Epilepsie wordt in de volksmond vaak ‘vallende ziekte’ genoemd. Deze volkse benaming verwijst inderdaad naar één van de meest herkenbare uitingen van epilepsie: een aanval met stuipen en bewustz…Galenus en andere kruidkundigen uit het verleden
Nog altijd baseert de kruidengeneeskunde zich gedeeltelijk op de geschriften van autoriteiten uit het verleden. En daar mogen hedendaagse herboristen en fytotherapeuten best voor uit komen. Oude gesch…Volksgeneeskunde. Osiander
Een van de vele oude kruidenboeken waar we niet alleen gezellig in kunnen grasduinen, maar met enige kritische zin ook veel uit kunnen leren. Geen puur kruidenboek maar wel een boek met natuurlijke ad…Mummie, een magisch historisch medicijn
Geneeskrachtige middelen uit het verleden. Ge kunt het zo gek niet bedenken, of het is ooit in de geneeskunde in gebruik geweest. Zo leefde de gedachte dat de levenskracht van een mens vergroot werd d…Kamille, botanisch en farmacologisch bekeken
Echte kamille staat zonder meer in de top tien van de meest gebruikte medicinale planten. De verwante Roomse kamille met dubbele bloemen werd vroeger veel, maar wordt op dit moment veel minder gebruik…Atropa belladonna en atropine
Atropa belladonna is een van de giftigste planten die we kennen. En dat zeg ik met enige bewondering, want giftigheid is niet per definitie slecht. Voor de plant zelf is dat eerder een teken van krach…Volksgeneeskundige boeken en hun auteurs
Naast de klassieke kruidenboekenschrijvers zijn er ook een aantal auteurs geweest die op een wetenschappelijke manier een inventarisatie gemaakt hebben van de vele middelen die in het verleden door ge…Doornappel, geschiedenis van verloren eer
Doornappel, een eenjarige nachtschade-achtige plant met een groots en geheimzinnig verleden is nu een plant die bescheiden verder leeft in de hoofden van enkele herboristen en kruidenheksen. Een plant…Volkse middelen: recepten met rammenas en mierikswortel
Rammenas en mierikswortel hebben altijd een goede reputatie gehad als eerste hulp middeltjes voor van alles en nog wat. Zijn makkelijke groei, de sterke geur en smaak en de goede resultaten zorgden er…Zonnedauw tegen hoest
Het zeldzame, vleesetende plantje zonnedauw zou ik zelf niet zo vlug voor medicinale doeleinden gebruiken. Toch is het zowel in fytotherapie als in homeopathie al lang in gebruik, vooral omwille van z…
Geneeskracht uit hagen en heggen: kleefkruid en fluitenkruid
In hagen en heggen houdt het niet op wat geneeskrachtige planten betreft. Zowel hoog als laag, kruipend en klimmend is het een overvloed van bladeren en bloemen. Boven vinden we meidoorn, vlier, sleed…
Smeerwortel, kompres voor wonden en open been
De smeerwortel heeft zoals heel wat andere geneeskrachtige planten een lange traditie in het genezen van wonden en botbreuken. Voor uitwendig gebruik is het een veelzijdige en makkelijk te gebruiken p…Klaproos botanisch, poëtisch en medicinaal
Klaprozen! Het is alsof ze van uit het niets zomaar betoverend te voorschijn komen. Toch is er een lange periode van groene groei aan voorafgegaan. Ontkiemen en blauwgroene blaadjes vormen, dat hebben…Ui en het huilen
Het is voor iedereen wel bekend! Uien snijden prikkelt de ogen en veroorzaakt tranen. Voor mij zijn die tranende ogen een direct bewijs voor de fysiologische werking van een 'kruid' op het menselijk l…Slaapmutsje, een slaapopwekkend papavertje
Slaapmutsjes. We kennen ze allemaal wel, die sierlijke eenjarige papaverplantjes met de tongbrekende Latijnse naam Eschscholtzia californica. En zoals de naam al zegt is hun oorspronkelijk groeigebied…Geil geitenkruid, een afrodisiacum
Planten blijven verbazen. Wat moet ik denken van een plantaardig afrodisiacum met de bronstige naam geil geitenkruid en met de zedige naam elfenbloem. De officiële naam is wel Epimedium en die plantj…
Dalkruid of Maianthemum bifolium
Dalkruid komen we onverwacht tegen op een wandeling in het natuurgebiedje Rosdel. Dé aanleiding om wat te vertellen over naam en geschiedenis van deze bescheiden bosbewoner. Een lief maar licht gifti…Darmflora, plantjes in je darmen
Het belang van een goede darmfunctie voor de gezondheid is zo langzamerhand wel bekend. Eeuwen geleden stelden de Egyptenaren al: "de dood huist in de darm", doelend op het feit dat het uitblijven van…Vlozaad voor je darmflora
Vlozaad of psylliumzaad is niets anders dan het zaad van een weegbreesoort Plantago ovata, deze eenjarige plant is inheems in Pakistan en Iran, maar is in Europa ook goed te telen. Een tweede soort is…Chlorella, zoetwateralg als supervoeding
Chlorella is één van de oudste en primitiefste vormen van plantaardig leven op aarde, deze algenplant groeit in humusrijk zoetwater aan de oppervlakte van meren, moerassen en poelen. Dit zowel in ze…Sleutelbloem, verhalen en legendes
De gewone Sleutelbloem, Primula officinalis of Primula veris, komt in ons land in vochtige weilanden en in bossen nog wel voor. Het is vooral in de Ardennen dat we de gele bloemen volop zien bloeien.…Kruidige siertuin: een geel-witte border
Een klassieke sierborder is meestal opgebouwd uit kleine of grote groepen van mooi bloeiende vaste planten, die samen zowel in vorm als kleur een harmonie vormen. Meestal wordt daarbij natuurlijk naar…Yohimbe, verboden afrodisiacum
Afrodisiaca! Potentie! Middeltjes om seksueel genot te herstellen of te verhogen. De wereld is er al duizenden jaren mee bezig. Yohimbe is misschien wel de boom met de grootste reputatie als afrodisia…Kruidenboeken, het koren tussen het kaf
Is er een kruidenboek waar alles in staat, wordt mij wel eens gevraagd? Wat bedoel je met een kruidenboek, is meestal mijn vragend antwoord. Een boek over medicinale planten, over keukenkruiden, over…
Kruidige siertuin
Heel lang geleden leefden wij mensen in de natuur, we aten uit de natuur en we gingen dood in de natuur. Dat natuurlijk leven had zo zijn eigen voor- én nadelen, veronderstel ik. Nu is de natuur, ten…Hagen, het mini-oerwoud voor de moderne herborist
Hagen en heggen in de natuur zijn de zichtbare, maar toch wat vergeten en onbetreden plaatsen waar planten nog enigszins hun eigen gang kunnen gaan. Bomen en struiken, aangeplant of door de natuur…
In resonantie met de natuur, Hans Andeweg
De natuur is bezield en wij kunnen daarmee communiceren, zegt Hans Andeweg in zijn boek 'In resonantie met de natuur'. Hoe we kunnen communiceren met de natuur en welke technieken er allemaal bestaan…
Galstenen en fytotherapie
Galstenen zijn ergernisstenen, wordt wel beweerd. Het gezegde 'je gal spuwen' of 'iets dat op je lever ligt' verwijst ook naar het verband tussen lever en gal en ergernis. Al zou ik niet willen bewere…Alruin, een vreemde geschiedenis
Alruin is cultuurhistorisch gezien een van de interessantste, misschien wel de interessantste geneeskrachtige en magische plant uit de menselijke geschiedenis. De vele vreemde verhalen uit het ver…
Zeepkruid, schuimend plantje
Dat de plant zeepkruid, zeepstoffen bevat, lijkt me nogal vanzelfsprekend en dat hij ooit en nu terug opnieuw als zeep gebruikt werd en word, is ook niet verwonderlijk. Gewoon verse bloemen tussen de…Ogentroost of Euphrasia
Troost voor de ogen, dat zou het zeldzame plantje Euphrasia voor onze ogen moeten zijn. Hoe komt dit plantje aan zijn naam en is het echt goed voor de ogen? Het verhaal van ogentroost.Maquis en garrigue, mythische biotopen
Droog en warm, zinderende hitte wordt zichtbaar boven de lage, leerachtige begroeiing, harsige geuren camoufleren de geur van menselijk zweet. We wandelen tussen de grillige, bijna kale rozemarijnstru…Cholesterol, voeding en kruiden
Sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw, ondertussen al 40 jaar geleden, zijn we al in de ban van de angst voor cholesterolhoudende voedingsmiddelen. In die jaren werd namelijk bekend dat behalve e…Onkruid, ons beste geneeskruid
'On'kruiden langs wegranden en op braakliggende terreinen blijken onze meeste waardevolle geneeskruiden te zijn. Ze zitten vol met voedingswaarde en met kostbare secundaire metabolieten. Dat klinkt to…Puur natuur. Roger Phillips
Op schrijver, fotograaf en natuurliefhebber Phillips ben ik altijd wel wat jaloers geweest. Je kost verdienen met rond te reizen in de natuur, daarover te schrijven en foto's te maken. Ja, daar droom…
Kruiskruid, een gewone grijsaard
Klein kruiskruid of Senecio vulgaris. vrij vertaald wil dat zeggen 'gewone grijsaard'. Gewoon om niet te zeggen vulgair is het plantje wel, groeiend tussen de straatstenen, langs vervallen huizen en b…Berkensap en berkenwijn
Maart voorjaarstijd en ook tijd voor een herborist om boomsappen af te tappen. Vooral het berkensap heeft een eeuwenoude reputatie als bloedzuiverende gezondheidsdrank.Catha edulis, een stimulerende plant
Stimulerende planten vinden we overal ter wereld. Dikwijls zijn het ook planten die cafeïne bevatten. Denk maar aan koffie, thee, cacao, maté en vele anderen. Catha edulis is in Europa minder bekend…Geur: ik ruik dus ik leef
Ik ruik dus ik leef. Wat als we niet meer zouden ruiken? We leven gewoon verder met onze overige zintuigen , maar missen een essentieel onderdeel van ons gevoelsleven.Lycopeen en andere beschermende stoffen
Plantaardig voedsel bevat naast de klassieke essentiële voedingsstoffen (vitamines, mineralen, eiwitten enz) een complexe reeks aan 'bioactieve stoffen' die op zich geen voedingswaarde bezitten. Deze…Migraine en kruiden
Migraine of demi-crâne, halve schedel, zoals de Fransen zeggen, is een kwaal met vele en soms onduidelijke oorzaken. Door de diversiteit aan oorzaken onderscheiden we momenteel ruim 40 verschillende…Prostaat en basterdwederik
We worden steeds ouder, wat natuurlijk prettig is, maar door ouder te worden krijgen we juist te maken met andere kwalen. Goedaardige prostaathypertrofie BPH, zeg maar het groter worden van de prostaa…Planten der goden
Hoe is het zo ver kunnen komen. Planten die door volkeren overal ter wereld in rituelen als heilig worden beschouwd, zijn in de moderne Westerse wereld als gevaarlijk en giftig gebrandmerkt. Toch hebb…
Coca-Cola, een kruidige geschiedenis
Over de drank Coca-Cola is het laatste woord nog niet gezegd. Bij deze wat minder bekende informatie over de geschiedenis van deze drank en de kruiden die er in verwerkt werden en worden.Geneeskrachtige kruidenbaden
Een geneeskrachtig bad nemen is meer dan je schoon maken of je lichaam wat laten weken in water. In de 19de eeuw en begin 20ste eeuw waren voetbaden, begietingen met water en dergelijke bekend om hun…
Biet, groente en geneeskruid
Bieten, rode biet, snijbiet, warmoes! Beta vulgaris heeft, net zoals vele andere groenten al een lange geschiedenis van gebruik achter zich. Van dit plantengeslacht is in Zuid-Europa maar ook in West-…
Sla, zijn gezonde en geneeskrachtige waarde
Sla of Lactuca sativa kennen we natuurlijk allemaal als groente. Als herborist vraag ik me ook altijd af of zulke bekende planten naast hun culinaire ook een geneeskrachtige waarde hebben.
Kruidendeskundigen uit een ver verleden
Ziek zijn is helaas van alle tijden. er zijn dan ook altijd mensen geweest die hun eigen én andermans kwalen probeerden te genezen. Sommige van die dokters, therapeuten, herboristen en andere autorit…
Bloedsuikerverlagende planten
Over de hele wereld bekeken zijn er honderden planten met een bloedsuikerverlagende werking. Alleen zijn ze omwille van hun soms agressieve of te sterke werking niet allemaal te gebruiken bij diabetes…Mosterdzaad en mosterd, een geschiedenis
Sinapis alba, witte mosterd en Brassica nigra, zwarte mosterd zijn de botanische moederplanten, waarvan de zaden al duizenden jaren gebruikt worden om de alom bekende mosterd te maken.Lijsterbes en meelbes
Van de Sorbusfamilie kennen we vooral Sorbus aucuparia, de Wilde lijsterbes met oranje bessen, de Sorbus aria of Meelbes is minder bekend.Munt, vreemde verhalen
De vele muntsoorten hebben een lange en soms merkwaardige geschiedenis achter de rug. Van Plinius over Culpeper tot Broeder Aloysius, allemaal hebben ze wat te vertellen over de Menthasoorten.
Truffels oftewel Aerdbuylen
Er zijn zo van die eetbare producten, die er niet uitzien en in feite ook niet echt smakelijk zijn, maar die we in de loop van de menselijke geschiedenis hebben leren eten, zelfs zeer smakelijk zijn g…Spastisch colon en kruiden
Prikkelbaar darmsyndroom, een vervelende kwaal zonder duidelijke oorzaken maar waar we met geneeskrachtige planten, voeding en een aangepaste leefwijze wel wat kunnen doen.Bitterzoet of Solanum dulcamara
Zelfs in de winter kom je de frisrode bessen van de Solanum dulcamara in de natuur nog tegen. Zowel de Nederlandse naam bitterzoet als de Latijnse naam dulcamara verwijst naar de smaak van de bessen e…
Saffloer meer dan kleurstof
Bladeren iets stekelig getand, gele naar oranjerood verkleurende bolvormige bloemhoofdjes, zo ziet de saffloer, Carthamus tinctorius er uit. Tot voor kort een vergeten speler in het grote spel van d…
Kool, een kleine geschiedenis
Gewoon kool! Witte, rode, savooi, spruiten. Niks zo gewoon als een kool. En toch, de schoonheid van een savooi in de tuin op een friszonnige herfstdag. En toch, zijn onovertroffen eeuwenoude geneeskra…Natuurlijke huisapotheek: middelen voor de maag
'In de beperking toont zich de meester' zei ooit de nestor en vader van de moderne kruidengeneeskunde, Fritz Weiss. Dat geldt zeker voor het samenstellen van een huisapotheek.Reis door het Rijk der Zinnen
Een cultuurgeschiedenis van onze zintuigen. Zo kun je het boek van de Amerikaanse dichteres Diane Ackerman Reis door het Rijk der Zinnen gerust wel noemen.Sint janskruid tegen nicotineverslaving
Dat Sint Janskruid (Hypericum perforatum) helpt bij milde tot matige depressie is redelijk bekend. Recente experimentele studies suggereren dat Sint Janskruid ook kan helpen bij de behandeling van ver…Soja, gezond maar niet overdrijven
Sojabonen zijn zeker gezond. Maar, zijn we niet aan het overdrijven? Sojamelk, sojadrank, sojadessert, tofu, tahoe, tempeh, soja-tvp, sojasaus, sojaolie en zo kan ik nog een tijdje door gaan.Langer leven door minder te eten
Langer leven? Klinkt goed maar minder eten, klinkt heel wat slechter. En, is dat geen contradictie? We moeten toch eten om in leven te blijven.Griekse alant, geschiedenis en verhalen
De grote, geel bloeiende Griekse alant heeft me, net zoals andere forse planten altijd aangesproken. Toch heb ik hem een tijdje uit het oog verloren, om niet te zeggen verwaarloosd, totdat de plant he…Witte waterkers, etymologie en geschiedenis
De waterkers is terug volop in de mode, de plant wordt weer deskundig gepromoot als supervoedingsupplement en dat verdient hij ook wel een beetje. Want waarom zouden we alleen dure producten van ver w…Witte waterlelie, ik heb je lief
Ik heb de witte waterlelie lief, dichtte Frederik Van Eeden. En hij is blijkbaar niet alleen. De wonderlijk witte bloemen en bladeren lijken zomaar op het water te drijven. In werkelijkheid echter zij…Een leven lang jong, Jean Carper
Verouderen vanzelfsprekend? Verouderen begint al in de jeugd, raakt op middelbare leeftijd in een stroomversnelling en maakt na het zestigste levensjaar een reuzensprong. U kunt het 'aftakelingsproces…Oude, rituele dranken
Oude, traditionele en rituele dranken worden nu in het Westen vaak als drugs gebrandmerkt, terwijl ze in culturen over de hele wereld als heilig werden beschouwd en in religieuze rituelen werden gebru…
Heksenprocessen in de Nederlanden
Heksen, hallucinogenen en halloween! In het verleden heeft men heksen verbrand, in het heden worden ze als curiositeit opgevoerd tijdens oppervlakkige feesten of kwaadaardig voorgesteld in kinderboeke…Khat, een stimulerende plant
Volkeren over de hele wereld zijn steeds weer op zoek gegaan naar planten, die het leven wat aangenamer kunnen maken. Koffie, thee, cacao, bier en wijn zijn daar de bekendste voorbeelden van. Een mind…
Zwammen in de 17de eeuw
Paddenstoelen hebben altijd sterk tot de verbeelding gesproken, vaak in ongunstige zin. Namen als heksenboleet en doodstrompet, en het woord paddenstoel zelf (vergelijk het Engelse woord 'toadstool')…
Daslook, goed voor de bloedvaten
Knoflook kent iedereen, zowel zijn geneeskrachtige als zijn culinaire kwaliteitenworden algemeen gewaardeerd. Een andere, inheemse looksoort, die massaal als grondbedekker in loofbossen voorkomt, is d…Meldeplanten, eetbaar en nog meer
De ganzenvoetfamilie (Chenopodiaceae) heeft haar naam te danken aan het geslacht Chenopodium, het is een groep doorgaans welig tierende 'onkruiden' uit gematigde en warme gebieden. Veel soorten uit di…Siroop in de oude kruidenboeken
Siroop, een mengsel van water en suiker bestond al in de Oudheid, al was dat niet zo vanzelfsprekend, want de kristalsuiker uit de biet was natuurlijk niet bekend. Er werd toen hoofdzakelijk honing of…
Gifstoffen in planten gevaarlijk?
In alle planten zitten chemisch gezien oneindig veel stoffen,. Ik denk zelfs dat alle stoffen van de wereld in elke plant zitten. Alleen de hoeveelheid en de verhouding tussen die stoffen is verschill…
Etherische olie: zoete sinaasappel
In de aromatherapie wordt graag gebruikt gemaakt van de appelsienolie om een aangename, rustgevende atmosfeer te creëren. Medisch gezien is het vooral voor het verminderen van gevoelens van angst en…
Rode rijst, cholesterolverlager uit de natuur
We worden er dagelijks op gewezen dat we onze cholesterolspiegel niet te hoog mogen laten oplopen. Hierbij krijgt deze risicofactor op het ontwikkelen van hart - en vaatziekten eigenlijk teveel aa…Ginseng, geheugen en veroudering
Dat ginseng als gezondheidsmiddel zijn reputatie niet gestolen heeft, mag blijken uit de vele wetenschappelijke onderzoeken van de laatste tientallen jaren.
Alkaloïden, alruin en het zenuwstelsel
In de Hofbibliotheek van Wenen wordt een schat bewaard. Rudolf II van Habsburg (1552-1612) kocht hem vierhonderd jaar geleden voor honderd talers en koesterde hem in zijn residentie het Hradschin van…Jiaogulan, langleefkruid
Jiaogulan! Weer een 'wonderplant' uit het Verre Oosten. Of we nog een nieuw wondermiddel uit het Oosten nodig hebben, is natuurlijk wel de vraag. Ik denk persoonlijk van niet, maar omdat deze Jiaogula…
Hondsdraf, eenvoudig geluk
Als ik de geur van hondsdraf ruik, word ik teruggeworpen in de tijd. Naar het Moriske die langs de rand van het bos zijn eigen kleine avonturen beleefde. De naam Hondsdraf kende ik niet, maar de geur…Teunisbloem en vetzuren
Het plantengeslacht teunisbloem met de Latijnse naam Oenothera, behoort tot de familie Onagraceae, de teunisbloemfamilie. Tot deze familie behoren ook de geslachten Epilobium (basterdwederik) en Fuchs…
Bittere meloen bij diabetes
In de wetenschappelijke literatuur zijn veel planten met een hypoglykemische werking beschreven. Sommige van deze planten zijn als zodanig reeds lang bekend in de traditionele geneeskunde en hun bloed…Wijnruit, wonderlijke plant
De wijnruit, Ruta graveolens L., is de meest bekende plant van het geslacht Ruta. Er zijn wel 60 soorten die vooral thuis zijn op de Canarische Eilanden, in geheel Midden-Europa en rond de Middellands…Zilverkaarswortel ook bij osteoporose
Zilverkaars, een slanke witbloeiende vaste plant, waarvan we sommige soorten zomaar in de tuincentra vinden, heeft zich de laatste tien jaar ontpopt tot een van de meest gebruikte medicinale planten v…
Lepelblad en scheurbuik
Echt lepelblad, , wel zeer zeldzaam in de natuur en helaas heb ik het dit voorjaar alleen nog maar in potjes bij de tuincentra gezien. Nochtans woon ik aan de kust waar zijn natuurlijk zoute biotoop i…
Speenkruid in de tuin
'Rotgoed' zei de tuinman, 'als je dat eenmaal in je tuin hebt, kom je er nooit meer van af'. 'Interessant' was mijn antwoord; 'vanwaar deze kennis?''Geleerd' was het antwoord en hij bukte zich om de t…Korstmos als voedsel
Korstmossen hebben als voedselbron voor ons geen betekenis meer, maar in vroeger tijden werd er veelvuldig gebruik van gemaakt. Zo at men in de Noordelijke landen onder meer Cetraria islandica, IJslan…Wilde plantentuin. Landwehr en Sipkes
Het boekje over 'Wildeplantentuinen' van Landwehr en Sipkes is zowat 35 jaar oud. Een half mensenleven geleden dus gepubliceerd, maar voor mensen die belangstelling hebben voor wilde planten en het ge…